Lettertypes zijn er in letterlijk duizenden varianten. En elk jaar komen er weer nieuwe bij. Dat zorgt ervoor dat je soms door de bomen het bos niet meer ziet. Waar te beginnen? Hoe kies je nu een lettertype uit? En hoe voorkom je latere teleurstelling omdat het lettertype niet geschikt blijkt te zijn voor bijvoorbeeld web? Om je daarbij te helpen heb ik een lijstje voor je gemaakt met 10 punten.

1 Zorg voor een legaal lettertype

We zijn zo gewend geraakt aan lettertypes om ons heen, dat we er vaak niet bij stilstaan dat die lettertypes door een vakman ontworpen zijn. Daar gaat veel werk in zitten en dat moet betaald worden. Lettertypes die je op je computer hebt staan, worden vaak meegeleverd met software en besturingssystemen. Zo zitten er standaard al een aantal ‘systeemfonts’ op je computer. Bijvoorbeeld de Times New Roman, Arial en Verdana. Voor die lettertypes heb je dus al betaald: de prijs zit doorgerekend in het softwarepakket.

De meeste andere lettertypes zul je moeten aanschaffen. Dat kan via lettertype-uitgeverijen zoals MyFonts, LinoType, Monotype en Fontshop. Er zijn ook gratis lettertypes beschikbaar. Bijvoorbeeld via DaFont.com, Google Fonts en FontSquirrel. Zorg in ieder geval dat je zeker weet dat je het lettertype mag gebruiken, of het nu betaald of gratis is. Net als bij illegale software kun je bij illegale lettertypes een boete krijgen. En daar zit je als ondernemer niet op te wachten.

2 Verschillende lettertypes voor scherm en drukwerk

Dan zijn er ook nog verschillen tussen lettertypes voor scherm en drukwerk. Op je website kun je niet altijd zomaar elk lettertype gebruiken dat je wilt. Ten eerste kun je beperkt zijn door bijvoorbeeld het WordPress-thema dat je gebruikt. Niet ieder thema ondersteunt alle Google Fonts of het gebruik van eigen lettertypes.

Ten tweede kan het zijn dat je een professioneel lettertype hebt gekocht voor je huisstijl, maar dat die alleen geschikt is voor drukwerk. Er is wel een webversie beschikbaar, maar daar moet je apart een licentie voor kopen. Check dus van tevoren goed hoe dat geregeld is. Voor het gebruik op een website heb je namelijk speciale lettertypebestanden nodig. Het kan zijn dat die gehost worden bij een aparte provider, zoals Google Fonts. Maar het kan ook zijn dat je die zelf op je site zet. Dan heb je bijvoorbeeld .woff- .eot- en .svg-bestanden nodig. En die bestandsformaten heb je niet bij een lettertype voor scherm.

Soms is er zelfs geen webversie beschikbaar en zul je het lettertype moeten converteren naar een voor web geschikt formaat. Dat kan bijvoorbeeld met de webfont generator van FontSquirrel. Houdt wel als vuistregel aan dat een lettertype zonder webversie geen professioneel lettertype is. Bovendien zijn webversies van lettertypes die je koop speciaal geoptimaliseerd voor het lezen vanaf een scherm. Dat voordeel ontbreekt als je het zelf gaat converteren.

3 Kies een goed leesbaar lettertype

Je wilt dat je doelgroep je teksten leest. Zorg dus dat je kiest voor een lettertype dat goed leesbaar is. Anders had je al die moeite van het schrijven achterwege kunnen laten. Maar hoe vind je een leesbaar lettertype? Simpel: kies een aantal lettertypes die je wel zou willen gebruiken en print voorbeeldtekstjes uit. Vervolgens kun je makkelijk de verschillen beoordelen.

Onthoud verder dat je voor koppen iets meer vrijheid hebt. Dat zijn kortere teksten die wat groter worden weergegeven, waardoor leesbaarheid minder een issue is. Daar kun je dus bijvoorbeeld wat zwieriger letters gebruiken.

4 Let op dat er ook een cursieve variant is

Dit is een instinker waar ik ook nog wel eens in trap. Je kiest een mooi lettertype uit, bijvoorbeeld op Google Fonts, maar vergeet te kijken naar de varianten die er zijn. Vervolgens ben je er mee aan het werk en wil je iets cursief zetten, bijvoorbeeld een titel of een Engelstalig woord. Dat blijkt dat niet te kunnen omdat er geen cursieve variant is. Niet handig.

En dan denk je misschien: ‘Huh, maar je kunt toch gewoon in Word of WordPress op het knopje i klikken en dan is het cursief?’ Dat klopt maar gedeeltelijk. Wat er gebeurt als je op dat knopje drukt is dat Word of WordPress zelf de cursieve variant van het lettertype pakt. Op je computer is dat meestal het geval. Mocht die versie er niet zijn, dan wordt het cursief gemaakt door de tekst schuin te zetten. De letters raken daardoor vervormd. Bij een echte cursief zijn de letters speciaal getekend om in die schuine stand er mooi uit te zien.

5 Check of het lettertype de juiste talen ondersteund

Check altijd of het lettertype dat je wilt gebruiken wel de juiste tekens heeft. Als je bijvoorbeeld Turks wilt typen, dan heb je de i zonder punt nodig. Maar als die niet in je lettertype zit, wordt het een beetje lastig.

Zelfs als je gewoon in het Nederlands of Engels werkt, kan het goed zijn om even te checken welke tekens er in het lettertype zitten. Want wat nu als je de naam van een Tsjech of een Turkse plaats wilt typen?

6 Zoek een lettertype met verschillende gewichten

Als je alleen een tekst met kopjes hebt, dan heb je niet zoveel verschil tussen vet en normaal nodig. Maar wanneer je hele boeken gaat vormgeven, met bijschriften, hoofdstuktitels, paragraaftitels, gewone tekst, quotes, etc. dan is het fijn als je wat flexibiliteit hebt. Kijk dus of het lettertype verschillende ‘gewichten’ heeft. Je hebt dan verschillende varianten van heel dun (vaak light of extra light genoemd) tot extreem dik (heavy, black of extra black genoemd).

7 Let op of er uithangende cijfers in zitten

Lettertypes kunnen vier verschillende cijferstijlen hebben:

  • uitgelijnde tabelcijfers
  • proportionele tabelcijfers
  • uitgelijnde uithangende cijfers
  • proportionele uithangende cijfers

Je bent waarschijnlijk het meest bekend met tabelcijfers. Tabelcijfers zijn allemaal even hoog (net zo groot als hoofdletters). Uithangende cijfers (ook wel mediaeval genoemd) hebben verschillende hoogtes:

  • de 0, 1 en 2 zijn net zo hoog als een kleine letter x,
  • de 3, 4, 5, 7 en 9 steken aan de onderkant uit, net zoals de kleine letter p,
  • de 6 en 8 steken aan de bovenkant uit, net zoals de kleine letter b

Het voordeel van uithangende cijfers is dat ze mooi opgaan in het tekstbeeld. Ze lijken meer op kleine letters dan op hoofdletters en nemen daardoor een vergelijkbare hoeveelheid ruimte in. Dat zorgt er vervolgens voor dat ze mooi opgaan in de tekst. Tabelcijfers kunnen in lopende tekst er nogal uitspringen en dat is minder mooi.

Dan heb je nog het verschil tussen proportioneel en uitgelijnd. Uitgelijnde cijfers zijn handig voor bijvoorbeeld tabellen. Dan zie je netjes alle tientallen, honderdtallen en duizendtallen onder elkaar staan. Uitgelijnde cijfers nemen dan ook altijd exact dezelfde breedte in.
Proportionele cijfers zijn juist fijn voor in lopende tekst. Ze nemen de ruimte in die ze nodig hebben. Je zult begrijpen dat een 1 minder breedte nodig heeft dan bijvoorbeeld een 8. Dit geeft een rustiger en gelijkmatiger beeld.

Let dus vooraf op op het lettertype dat je kiest alle vier de cijferstijlen heeft. Daardoor kun je later gemakkelijk alle soorten teksten aan: tabellen, gewone lopende tekst, genummerde opsommingen, etc.

8 Kijk of er kleinkapitalen in zitten

Zoals tabelcijfers in lopende tekst donkere propjes opleveren, zo doen afkortingen in hoofdletters (in vakjargon: kapitalen) dat ook. Eigenlijk wil je dus zorgen dat die kapitalen wat kleiner worden gemaakt, zodat ze onopgemerkt schuilgaan tussen de andere letters. Daar hebben de heren (en dames, maar het zijn meestal heren) letterontwerpers lang geleden al wat op gevonden: kleinkapitalen. Kleinkapitalen zijn kapitalen die verkleind zijn naar net iets groter dan de kleine letter x. Het zijn niet zo maar verkleinde kapitalen, die zouden dan weer net te dun ogen ten opzichte van de rest van de tekst. Kleinkapitalen zijn speciaal ontworpen.

9 Gebruik OpenType-lettertypes

In 1996 werd door Microsoft een nieuw bestandsformaat voor lettertypes ontwikkeld: OpenType. OpenType maakte het mogelijk om 65.536 tekens in een lettertype op te nemen. Dat is erg handig om bijvoorbeeld vreemde talen op te nemen of andere speciale tekens erin te zetten. Daardoor zijn OpenType-lettertypes vaak uitgebreid en geven ze je de benodigde flexibiliteit bij het ontwerpen

Bovendien ondersteunt OpenType verschillende functies, zoals kleinkapitalen maken van zowel hoofdletters als kleine letters, op maat breuken maken (bijvoorbeeld 12/45, maar dan net zo weergegeven als ½), het aanpassen van de cijferstijl en het gebruiken van alternatieve tekens (bijvoorbeeld keuze uit 3 verschillende e’s in een handgeschreven lettertype, waardoor het er echter uit ziet). Je herkent OpenType-bestanden aan de bestandsextentie otf.

10 Zoek naar lettertypes met speciale tekens

Vooral bij gratis lettertypes ontbreekt het vaak aan speciale tekens. Dan heb ik het over bijvoorbeeld het vermenigvuldigingsteken (×), het beletselteken (…), guillemets (« en »), de obelisk (†), het promilleteken (‰), verschillende valutatekens (¥ en ₧ bijvoorbeeld). Je hebt deze tekens lang niet altijd nodig. Misschien gebruik je ze zelfs nooit. Maar als je ze wel echt nodig hebt, dan is het heel fijn dat je erop kunt vertrouwen dat je huisstijllettertype het ondersteunt.

Waar lette je tot nu toe op bij het kiezen van een lettertype? En welke van de 10 punten ga je in de toekomst gebruiken? Zou je dat hieronder in een reactie willen laten weten?

Hoe kom je aan meer klanten?

Klanten werven begint met een eerste stapje: je gratis e-book, zodat je je mailinglijst kunt laten groeien.

Weet je niet:

  • Waar te beginnen?
  • Hoe je dit moet aanbieden?
  • Hoe je zorgt dat zoveel mogelijk mensen het downloaden?

Dat snap ik. Daarom geef ik gratis* de training ‘Klanten met je e-book’.

Klik hier om je aan te melden: http://www.e-bookhulp.nl/gratis-training

Doe het nu direct, want er zijn maar beperkt plekken beschikbaar.

Ik hoop je gauw te zien!

Kamiel

*) Bijna gratis. De training zelf kost je niets, je betaalt alleen € 17 als vergoeding voor de zaalhuur en koffie en thee. Maar mijn waardevolle tijd, inclusief al mijn kennis en expertise krijg je cadeau. Goeie deal, toch?