De computer heeft tekstverwerking voor iedereen beschikbaar gemaakt. Dat betekent dat de verantwoordelijkheid voor het juist opmaken van die tekst naar de schrijver verschoven is. Tijd dus voor wat handvatten om je tekst leesbaar te krijgen en te houden.

1. Gebruik niet te veel woorden per regel

Vaak zijn mensen geneigd de hele breedte van een vel papier of webpagina te benutten. Op zich is daar niets mis mee, zolang je in de gaten houdt of het niet de leesbaarheid aantast. Als vuistregel kan je uitgaan van 60–70 tekens per regel. Als je meer of minder gebruikt, begin je de leesbaarheid aan te tasten. Minder tekens betekent immers dat de lezer vaker van regel moet switchen met je ogen. Als je meer tekens gebruikt, heb je langere regels en kost het de lezen meer moeite om de volgende regel terug te vinden. Hij moet zijn ogen van rechts naar links leiden en vervolgens niet te hoog of te laag eindigen. Je kunt je regels beter te kort dan te lang hebben.

Er zijn twee dingen die je kan doen om de regellengte in bedwang te houden:

  1. Natuurlijk: je regels niet te lang maken. Deel je webpagina bijvoorbeeld horizontaal op in een hoofdgedeelte en een sidebar. Het hoofdgedeelte is dan minder breed, waardoor je regels goed leesbaar blijven. Op een A4’tje kan je de rechter marge wat naar links plaatsen, zodat je niet de volle breedte gebruikt.
  2. Het corps (de grootte waarop je je lettertype gebruikt) vergroten. Zo passen er minder tekens op een regel. Let wel op dat je je tekst niet belachelijk groot maakt.

2. Gebruik voldoende marge

Om een tekst goed leesbaar te houden, is het belangrijk dat deze kan ‘ademen’. De lezer moet rust en ruimte ervaren en niet een claustrofobisch gevoel hebben tijdens het lezen. Zet de tekst daarom niet te dicht op de rand, maar geef deze wat marge.

3. Zorg dat de marge in verhouding is

Als je dan eenmaal marge hebt aangebracht, dan moet die wel kloppen met de maatvoering die je verder in de tekst gebruikt. Alle afstanden staan in relatie tot elkaar:

  • De afstand tussen de tekens
  • De afstand tussen de woorden
  • De afstand tussen de regels

Zorg er dus voor dat je niet alleen de marges ruim genoeg neemt, maar dat je ook voldoende (maar niet te veel) afstand tussen de regels aanhoudt. De afstand tussen de tekens en tussen de woorden kan je als leek het beste laten zoals die door de letterontwerper bepaald is.

Hoeveel afstand je tussen de regels moet hebben, dat is flauw genoeg iets waar je gevoel voor moet ontwikkelen. Het hangt af van het lettertype: zijn de stokken (bovenkant b) en staarten (onderkant p) lang of kort, zijn de letters heel ruim en open of erg compact en gesloten, zijn de letters mager of heel vet. Al dat soort dingen speelt mee.

Om toch een indicatie te geven: over het algemeen is het goed om een afstand aan te houden die 1,2–1,5 keer zo groot is als het corps. Als je het corps en de regelafstand gelijk houdt, bijvoorbeeld allebei 10 punten, dan staan de regels krap op elkaar. Vooral voor langere teksten vergt dat veel concentratie van je lezer. En die wil je het natuurlijk niet moeilijk gaan maken.

4. Gebruik niet te veel lettertypes door elkaar

Veel mensen hebben de neiging om bij het opmaken van teksten talloze lettertypes uit de kast te halen om de tekst te verfraaien. Het probleem daarmee is dat je de samenhang ondermijnt. Het is beter om te kiezen voor twee, maximaal drie verschillende lettertypes. Je kan van een lettertype dan wel verschillende gewichten gebruiken. Dus bijvoorbeeld de black voor de titel, bold voor de koppen en regular voor de gewone tekst. (In Word en andere editors heb je die mogelijkheid niet altijd, dan kan je kiezen voor vet en niet vet in één tekst.)

5. If everything is bold, nothing is bold

Let erop dat je niet op te veel dingen de nadruk probeert te leggen. Als je overal de nadruk op probeert te leggen, bijvoorbeeld door heel veel woorden vetgedrukt te maken, wordt de benadrukte tekst de norm en springt datgene dat je benadrukt er niet meer uit. Bedenk dus van tevoren goed wat je wilt zeggen en wat daarin de nadruk moet krijgen. Stel je bij elk benadrukt woord voor dat je het met stemverheffing uitspreekt. Zouden mensen aan je lippen blijven hangen? Nee? Dan moet je nog wat schrappen.

Welke tip is voor jou het meest waardevol? Laat het hieronder weten in een reactie!